Kunnen we er nog wel op vertrouwen?

Hoe veilig is ons voedsel?Meer meldingen van besmette producten, meer terugroepacties

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit slaat ons om de oren met de ene waarschuwing over voedselveiligheid na de andere. Moeten we ons extra zorgen maken? Microbioloog Coen van der Weijden legt uit.

COEN VAN DER WEIJDEN: ,,OFFERMAN HEEFT VOOR EEN GROOT DEEL PECH GEHAD.” KOEN VERHEIJDEN

Hoe erg is het met de voedselveiligheid in Nederland? Wie de NVWA-site bekijkt, lijkt het wel of jullie elke week salmonella of listeria aantreffen.

,,In 2015 begon ik bij de NVWA en kregen we op jaarbasis zo’n duizend meldingen van producten die mogelijk waren besmet met ziekmakende bacteriën. Nu zitten we op 3200 meldingen per jaar, ruim drie keer zo veel. Hoe dat komt? Bedrijven zijn wettelijk verplicht hun voedselproducten regelmatig op ziektekiemen te controleren en als het foute boel is, moeten ze dat melden. Onze inspecteurs hebben al een tijdje extra aandacht

voor deze controles en metingen, dat heeft effect. De levensmiddelenindustrie maakt zelf ook grote stappen. Hierdoor is het aantal meldingen en terugroepacties behoorlijk gestegen, maar het wil niet zeggen dat onze voedselveiligheid drastisch is verslechterd. Sterker: er worden nu producten uit de handel gehaald die we anders hadden gemist.”

Wat wellicht ook helpt, is dat de NVWA nu ook naleving van de hygiëne in slachthuizen openbaar maakt.

,,Die openbaarmaking gaan we steeds breder toepassen, het is een stok achter de deur voor bedrijven om voedselveiligheid te waarborgen. Want als jouw naam op de lijst onderaan bungelt qua beoordeling, geeft dat te denken. Zeker ook richting je klanten. Het is een teken dat je wat moet doen, anders gaan ze naar een ander.”

Met een nieuwe techniek kunnen jullie het exacte dna van een bacterie vaststellen, zo vonden jullie ook de bron bij Offerman. Een doorbraak?

,,Deze whole genome sequencing-techniek is een gamechanger. Met de methode kunnen we sneller een koppeling maken tussen ziektegevallen en bronnen in de voedselketen. Hiervoor hadden we in Nederland nog nooit een listeria-uitbraak weten op te lossen. Nu dus wel, en er zullen vaker ‘dna-hits’ volgen. In ons land worden ongeveer honderd mensen per jaar ernstig ziek door deze bacterie. In het geval van Offerman hebben we tussen juli en oktober uitgebreid recherchewerk verricht. Zie het als een forensisch onderzoek na een misdaad: je moet voldoende bewijs verzamelen. Als je als rechercheur bij het lijk van tante Agaath komt en je treft bloed aan van neef Jan, wil dat niet zeggen dat hij de moord heeft gepleegd. We hadden tijd nodig om te achterhalen of Offerman echt de bron was.”

Jullie constateerden dat Offerman zijn productielijn onvoldoende schoonmaakte. Is het bedrijf laakbaar?

,,Als we kijken naar voedselveiligheidswetgeving is niet alles goed gegaan. Hadden ze deze uitbraak kunnen voorkomen? Ja, waarschijnlijk wel. Maar Offerman heeft voor een groot deel ook pech gehad. Ze hielden zich aan de controles. Daaruit bleek dat ze de zogeheten listeria-limiet op vleeswaren niet overschreden. Maar ja, zo’n meting is een momentopname. Op het gebied van schoonmaken, hadden ze het beter moeten doen. Konden ze daarmee alles voorkomen? Waarschijnlijk niet. Af en toe glipt er wat tussendoor. Het was in ieder geval erg heftig, de kwestie heeft een grote impact. Nog steeds, want mogelijk verliezen mensen hun baan. Maar daar kunnen wij niet naar kijken, wij staan voor voedselveiligheid.”

Listeria en salmonella zijn de bekendste bacteriën die mensen ziek kunnen maken. Wat zijn andere risico’s?

,,We merken een toename van druk op het verlengen van de houdbaarheidsdatum. Dat komt door de wens van de consument. Die wil gemaksvoedsel. Eten dat je zo lang mogelijk in de koelkast kunt bewaren. De voedingsindustrie wil dit graag faciliteren, maar daar kleven risico’s aan. Listeria kan bijvoorbeeld uitgroeien in de koelkast. Wat we ook zien, is een trend die hier juist tegenin gaat: cleanlabeling. Ofwel: het zo min mogelijk gebruiken van E-nummers. Die stoffen vinden consumenten soms verdacht, terwijl ze vaak heel nuttig zijn om producten veilig te houden. Wat we dus zien is dat er E-nummers uit voedsel wordt gehaald, terwijl het eten langer houdbaar moet blijven. Dat gaat vaak slecht samen.”

Eet u zelf nog vlees?

Van der Weijden knikt: ,,Een lekkere biefstuk laat ik niet staan. Of steak tartare, heerlijk. Of dat verstandig is? Ik zal vegetarisme niet propageren, maar als je rauwe producten van dierlijke oorsprong eet, is er wel meer risico om ziek te worden.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s